UE przedłuża sankcje na Rosję i wzmacnia wschodnią flankę

Bruksela zdecydowała: dłuższe sankcje i dalsze wsparcie dla Ukrainy

Unijni przywódcy spotkali się w Brukseli, by omówić sytuację na Ukrainie i jej wpływ na bezpieczeństwo całej Europy. Efekt tych rozmów jest konkretny: sankcje wobec Rosji zostały przedłużone nie na pół roku, jak wcześniej, ale od razu na 12 miesięcy. To sygnał, że państwa członkowskie chcą zwiększyć presję na Kreml i jednocześnie utrzymać stabilne wsparcie dla walczącej Ukrainy.

W czasie obrad podkreślano, że Rosja nie daje dziś podstaw do przekonania, iż realnie dąży do zakończenia wojny. W gronie europejskich liderów ma już nie być wiary w to, że Władimir Putin rzeczywiście szuka porozumienia pokojowego. Z tego powodu nacisk ma być położony nie na ustępstwa, ale na dalszą pomoc dla Kijowa, tak aby Ukraina mogła nadal odpierać rosyjską agresję.

"Zadaniem Europy jest wsparcie Ukrainy, aby dalej stawiała skuteczny odpór rosyjskiej agresji"

Donald Tusk, Premier

Podczas szczytu zwracano też uwagę na skuteczność ukraińskich działań prowadzonych daleko od linii frontu. Wskazano między innymi na uderzenia sięgające rejonu Moskwy. Dla państw UE to z jednej strony dowód, że dotychczasowa pomoc przynosi efekty, ale z drugiej także ostrzeżenie, że osłabiana Rosja może odpowiadać w sposób nieprzewidywalny wobec krajów Unii.

"Sukcesy Ukrainy w głębokich uderzeniach, m.in. na Moskwę, wzbudziły szerokie uznanie. Z jednej strony jest poczucie, że nasza pomoc przynosi efekty, z drugiej zaś zdajemy sobie sprawę, że im trudniejsza sytuacja Rosji, tym większe ryzyko działań niekonwencjonalnych wobec państw UE"

Donald Tusk, Premier

"Nic nie wskazuje na to, żeby Rosja była zainteresowana jakimikolwiek negocjacjami. Zadaniem Europy jest w tej sytuacji takie wsparcie dla Ukrainy, żeby ona mogła dalej skutecznie stawiać opór rosyjskiej agresji"

Donald Tusk, Premier

• Sankcje wobec Rosji przedłużono z 6 do 12 miesięcy.
• Przygotowywany jest 21. pakiet sankcji.
• Na szczycie omawiano także formaty rozmów takie jak E3 i E5.
• Nowa strategia UE zakłada wsparcie ochrony wschodniej flanki oraz rozwój programu bezpieczeństwa dronowego.

Nowy pakiet uderzy we flotę cieni i kryptowaluty

Przedłużenie sankcji to nie jedyna decyzja. Ustalono również elementy kolejnego, 21. pakietu restrykcji. Celem mają być dalsze działania przeciwko tak zwanej flocie cieni, czyli statkom wykorzystywanym do omijania ograniczeń i utrzymywania rosyjskich dochodów mimo sankcji. To ważne nie tylko w wymiarze geopolitycznym, ale też gospodarczym, bo skuteczność takich działań przekłada się na możliwości finansowania wojny przez Rosję.

Nowością ma być mocniejsze uderzenie w platformy kryptowalutowe współpracujące z rosyjskim reżimem. Według ustaleń Rosja pozostaje bardzo aktywna na tym rynku, a pieniądze pozyskiwane w ten sposób mogą później trafiać do sektora zbrojeniowego. W praktyce oznacza to finansowanie produkcji rakiet i dronów, które są wykorzystywane do ataków na ukraińskie miasta i infrastrukturę.

"Jako Europa będziemy szukali kolejnych skutecznych sposobów na uderzenie we flotę cieni. Dodatkowo w 21. pakiecie sankcji będziemy uderzać w platformy kryptowalutowe, które współpracują z rosyjskim reżimem"

Donald Tusk, Premier

Dla zwykłych mieszkańców Unii takie decyzje mają przede wszystkim wymiar bezpieczeństwa. Im skuteczniej ograniczane są kanały finansowania rosyjskiej machiny wojennej, tym mniejsze możliwości prowadzenia długotrwałych ataków. To nie rozwiązuje problemu od razu, ale pokazuje, że działania UE nie kończą się na deklaracjach i obejmują także nowe obszary, w których Rosja próbowała omijać dotychczasowe ograniczenia.

Polska i wschodnia flanka mają zyskać większą ochronę

Jednym z najważniejszych wątków rozmów było bezpieczeństwo państw położonych najbliżej rosyjskiego zagrożenia. Chodzi przede wszystkim o kraje wschodniej flanki UE, w tym Polskę. Uzgodniono nową strategię Unii Europejskiej, która przewiduje większe wsparcie finansowe dla ochrony tego obszaru oraz rozwój wspólnego programu bezpieczeństwa dronowego. To odpowiedź na rosnące ryzyko incydentów granicznych, prowokacji i działań prowadzonych poniżej progu otwartego konfliktu.

W praktyce chodzi o lepsze przygotowanie na różne scenariusze: naruszenia przestrzeni powietrznej, użycie dronów, cyberataki czy inne niekonwencjonalne działania. Dla mieszkańców Polski oznacza to dalsze wzmacnianie systemów ochrony granic, rozpoznania i reagowania kryzysowego. Szczególne znaczenie ma też inicjatywa „Straż Flanki Wschodniej”, realizowana przez kilka państw członkowskich, która ma teraz otrzymać wsparcie całej Unii Europejskiej.

"Osiągnęliśmy sukces – przyjęliśmy nową strategię Unii Europejskiej, która zakłada zwiększenie wsparcia finansowego dla ochrony wschodniej flanki oraz rozwój programu bezpieczeństwa dronowego"

Donald Tusk, Premier

"Nie, nie lękajmy się. Polska jest coraz lepiej przygotowana na wszystkie możliwe zdarzenia"

Donald Tusk, Premier

Europejscy przywódcy mają jednocześnie świadomość, że wojna może się przeciągać, a sytuacja w najbliższym czasie stać się jeszcze poważniejsza. To dlatego decyzje nie ograniczyły się do bieżących sankcji. W centrum znalazło się budowanie odporności krajów granicznych i zwiększanie zdolności obronnych tam, gdzie ryzyko jest największe.

Spór o reprezentowanie Unii w rozmowach z Rosją

W Brukseli poruszono również temat ewentualnych przyszłych rozmów pokojowych dotyczących wojny rosyjsko-ukraińskiej. Dyskusja dotyczyła tego, kto miałby reprezentować Unię Europejską podczas takich negocjacji, a także podczas spotkań organizowanych w mniejszych formatach, jak E3 czy E5. Z polskiego punktu widzenia sprawa jest szczególnie istotna, bo ustalenia dotyczące przyszłości Ukrainy będą miały bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo naszego regionu.

Premier zapowiedział, że żaden mniejszy format nie może samodzielnie przypisywać sobie prawa do mówienia w imieniu całej Wspólnoty. Podkreślono, że od reprezentowania UE są unijne instytucje i obowiązujące traktaty. Jednocześnie padła deklaracja, że Polska nie zaakceptuje ustaleń odnoszących się do przyszłości Ukrainy, jeśli zostałyby podjęte bez jej udziału.

"Żaden taki format nie może uzurpować sobie prawa do reprezentowania całej Unii Europejskiej. Od tego są instytucje i traktaty. Polska nie będzie respektowała żadnych ustaleń, które będą podjęte bez jej udziału"

Donald Tusk, Premier

W praktyce oznacza to, że decyzje o ewentualnym zawieszeniu broni i przyszłym pokoju między Ukrainą a Rosją powinny zapadać z udziałem wszystkich państw, których bezpieczeństwo będzie zależne od tych rozstrzygnięć. Dla Polski i innych krajów wschodniej flanki to kwestia fundamentalna. Nie chodzi tylko o dyplomację, ale o realne skutki dla granic, bezpieczeństwa, wydatków obronnych i codziennego poczucia stabilności mieszkańców tej części Europy.